وبلاگ شخصي سيد عزيز معصومي

 

مترجم رسمي زبان انگليسي قوه قضائيه تهران

 
 

شماره پروانه مترجمي رسمي: 686 زبان انگليسي تهران

   
 

Email: MTS198Tehran@yahoo.com - Mobile: 09191308511 - SMS: 09332042911

   
 

محتواي وبلاگ: وبلاگ تخصصي ترجمه

   
 

بيوگرافي ـ فهرست آثار به زبان فارسي ـ فهرست آثار به زبان انگليسي ـ فهرست مطالب وبلاگ

   
 

 

   
   
 
صفحه اول سايت آثار به زبان انگليسي آثار به زبان فارسي بيوگرافي نويسنده فهرست مطالب وبلاگ
 
     
 

و ما ارسلنا من رسول الا بلسان قومه : و ما هيچ رسولي در ميان قومي نفرستاديم مگر به زبان آن قوم (سوره مباركه ابراهيم، آيه 4)

 
     
 

هدف از راه اندازي وبلاگ

 
     
 

ضمن احترام به تمامي اساتيد محترم  و دانشجويان گرامي و دانشكده‌هاي مترجمي زبان انگليسي، هدف از راه انداري اين وبلاگ، تبادل تجربه در خصوص آموزش ترجمه با اين هدف است كه ما و شما يكي هستيم و بايد در جهت اعتلاي علمي ايران عزيز با هم گامي برداريم. از انتقاد سازنده شما عزيزان در هرچه غني تر ساختن مطالب اين وبلاگ صميمانه تشكر مي‌كنم.

 
     
 

فرم ارسال نظرات

 
     
 

اما آنچه در اين بخش قرار ميدهم، نتيجه تحصيل در رشته مترجمي زبان انگليسي و فعاليت حرفه اي به عنوان مترجمي رسمي زبان انگليسي در تهران از سال 1385 تاكنون است. مطالبي كه در دانشگاهها تحت عنوان رشته مترجمـي زبان انگليسي آموزش داده مي‌شوند، بدون در نظر گرفتن شرايط زماني و مكاني ارائه مي‌شوند و به همين علت، دانشجويان در زمان ورود به بازار كار با مشكلات زيادي در ابتدا بايد دست و پنجه نرم كنند. در عمل داستان، متفاوت تر از آنچه خواهد بود كه فكر مي شد. حدو يك چهارم از دروس ارائه شده در رشته مترجمي زبان، مفيد هستند و در عمل مورد استفاده قرار خواهد گرفت.  دروس اصلي و كليدي كه بايد دانشجويان اين رشته در آن داراس سطح دانش بسيار قوي باشند عبارت است از (1) گرامر، (2) لغت، (3) درك مطلب، (4) مهارتهاي مطالعه. با اين فرض كه در چهار حوزه مذكور داراي دانش قابل قبولي در دانشگاه بوديد يا هستيد، براي ورود به بازار كار ترجمه، رعايت نكات زير لازم و ضروري به نظر مي‌رسند:

 
     
 

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 
     
 

الفباي مترجمي چيست؟

 
     
  الف) دستور زبان فارسي و انگليسي را كاملا مسلط شويد:  
 

شايد اين تصور غلط، رايج شده باشد كه بخش اصلي ترجمه، دانستن لغات است. به نظر من اين گونه نيست. متن از دو لايه كاملا متمايز ساخته شده است. (1) بخشي از متن مربوط است به معاني و مفهوم و يا معادلهاي زباني در ترجمه كه شما آن را در قالب چيدمان ظاهري كلمات مي‌بينيد. معاني لغات و واژگان را حتي اگر ندانيد هم مي توانيد با مراجعه به انواع ديكشنريها پيدا كنيد. (2) بخش ديگري از زبان مربوط است به نوع چيدمان لغات در كنار هم كه با توجه به اين نوع چيدمان، معاني و مفهوم كل جمله تغيير پيدا خواهد كرد. به طور مثال، كلمات مرد و معلم به صورت جداگانه دو كلمه هستند كه داراي معاني خاص خود هستند ولي زماني كه شما مي گوييد مردِ معلم و معلمِ مرد دو معاني مختلفي در ذهن شما تداعي مي شود كه اين همان گرامر است. پس، پي بردن به عمق فكر نويسنده، نياز دارد به دانستن كامل گرامر همان زبان (زبان مبدا) و بيان معاني متن اصلي در قالب حملات و عبارات متن زباني ديگر (زبان مقصد)، نياز دارد به تسلط به گرام همان زبان. بنابراين شما بايد به عنوان مترجم، گرامر هر  دو زبان مبدا و مقصد را كاملا مسلط باشيد. 

 
     
  ب) در رشته تخصصي ترجمه كنيد:  
 

متاسفانه سر فصل دروس رشته مترجمي زبان در دانشگاههاي كشور، به گونه‌اي نيست كه مترجم متخصص تربيت كند. بنابراين، شما بايد پس از  اتمام دوره مترجمي يا زبان انگليسي و يا پس از تسلط بر گرامر، لغات و درك مطلب زبان انگليسي، رشته مورد علاقه خود را براي ترجمه مشخص كنيد و حداقل دروس پايه همان رشته را به كه معمولاً در دوره كارشناسي تدريس مي‌شوند به خوبي مطالعه كنيد تا به اصول و ادبيات نوشتاري آن رشته تسلط كافي پيدا كنيد تا زماني كه متن ترجمه شده شما، توسط متخصص آن رشته مطالعه مي‌شود، سبك نگارش شما همان سبكي باشد كه در بين متخصصين همان رشته متداول هست. در غير اين صورت آن متن كه براي متخصصين آن رشته نامانوس باشد، هرگز به دل آنان نخواهد نشست و با استقبال روبرو نخواهد شد. 

 
     
  ج) خالص نويسي را در برخي از موارد كنار بگذاريد:  
 

در سالهاي اخير مشاهد شده است كه بسياري از مترجمان، به سمت و سوي خالص نويسي در زبان فارسي گرايش پيدا كرده‌اند تا جايي كه معني را فداي لفظ نمودند. خالص نويسي تا جايي رعايت شود كه معني و مفهوم، فداي لفظ نشود و همچنين در برخي از موارد هم امكان خالص نويسي وجود ندارد و يافتن معادل فارسي غير ممكن است. خالص نويسي در حد متعارف و معمول خوب است و منطقي. به طور مثال، به جاي كلماتي مانند راديو و بانك چه معادلي مي‌توان گذاشت. ذكر اين نكته لازم است كه خلق واژه در هر زباني راحت است ولي تغيير آن واژه بستگي دارد به واكنش كاربران آن زبان. به طور مثال، كاربران زبان فارسي پذيرفتند كه به جاي كلمه سوبسيد از كلمه يارانه استفاده كنند ولي نپذيرفتند كه به جاي كلمه فاكس از كلمه دورنگار يا نمابر استفاده كنند و اثبات اين امر هم بر عهده عرف و عادتي است كه ما در بين فارسي زبانان شاهد آن هستيم.

 
     
  د) در صورت امكان، دست نويس ترجمه نكنيد:  
 

به نظر مي‌رسد كه دوره ترجمه بر روي كاغذ، و تايپ توسط تايپيست و تصحيح و غلطگيري و اين داستانها، ديگر به سر رسيده است. بهتر است به جاي اين همه وقت تلف كردن و دوباره كاري، خودتان همزمان كه متن را ترجمه مي‌كنيد، به جاي اين كه آن را روي كاغذ بنويسيد، از كاغذ و قلم استفاده نكنيد و از موس و كيبرد استفاده كنيد و آنچه در ذهن خود داريد را تايپ كنيد. اين كار اگر انجام شود، معجزه خواهد كرد و بازدهي و درآمد شما را بسيار افزايش خواهد داد.

 
     
  ه) فناوري را براي افزايش كار خود به خدمت بگيريد:  
 

استفاه از ماشين در ترجمه را با ترجمه ماشيني اشتباه نكنيد. ترجمه را خودتان انجام دهيد و از ماشين فقط براي بالا بردن سرعت كار خود استفاده كنيد و هر جا كه احساس مي‌كنيد قدرت عمل از شما گرفته شده است، ماشين را كنار بگذاريد؛ چون ماشين تاكنون در ترجمه نتوانسته است شعور خود را در سطح شعور انسان، بالا ببرد. ولي اگر بتوانيد به جاي حمل چند جلد ديكشنري و كتابخانه، از يك عدد سي دي استفاده كنيد، چه اشكالي دارد؟ به نظر من خيلي هم خوب است. پس استفاده از فناوري در ترجمه تا جايي مجاز است كه دخال در شعور مترجم را سبب نشود.

 
     
  و) ويراستاري را حتما ياد بگيريد:  
 

ويراستاري در زبان مقصد، از ابزارهاي بسيار مهمي است كه ظاهر و روايي متن شما را افزايش مي‌دهد و اعتبار كار شما را چندين برابر خواهد كرد. متني كه توسط شما ترجمه مي‌شود در صورتي كه توسط خود شما ويرايش شود، بهترين نوع ترجمه خواهد شد كه اين خود باعث افزايش اعبتار كاري و افزايش درآمد شما خواهد شد. به اين نكته ظريف توجه داشته باشيد كه بين زمان ترجمه و زمان ويرايش شما، حداقل چند روزي فاصله بايد وجود داشته باشد تا متن زبان مبدا، از ذهن شما پاك شده باشد. به منظور اطلاع از اصول و پيچ و خم‌هاي ويراستاري مي‌توانيد به وبلاگ ويراستاري اين جانب و يا هر منبع ديگري مراجعه كنيد. خلاصه كلام  اين كه اگر به ويراستاري آشنايي نداشته باشيد، زحمت ترجمه بر دوش شما خواهد بود ولي سود آن به جيب ديگران خواهد رفت.

 
     
  ز) فرايند كنترل كيفيت براي خود تعريف كنيد:  
 

اعمال فرايند كنترل كيفيت براي ترجمه، از روشهاي بسيار خوبي است كه مي‌تواند كيفيت ترجمه شما را همشيه در سطح خوبي نگه دارد. هر كسي مي‌تواند روش خاصي براي كنترل كيفيت ترجمه خود داشته باشد ولي پيشنهاد اين جانب بدين شرح است: (1) متن را يك بار از قبل مرور كنيد تا به موضوع اصلي آن پي ببريد. (2) ترجمه را جمله به جمله شروع كنيد و انجام دهيد. (3) متن ترجمه شده را با متن اصلي تطبيق دهيد و مواردي را كه از قلم افتاده است را كنترل و اصلاح كنيد. (4) متن ترجمه شده را بخوانيد و در صورت وجود ابهام، به متن اصلي مراجعه و ابهامات را بر طرف كنيد. (5) متن زبان مبدا را كنار بگذاريد و فقط متن ترجمه شده را بخوانيد و سكته‌هاي موجود در جملات را بر طرف كنيد. (6) بعد از گذشت  زمان كوتاهي كه ديگر چيزي از متن زبان مبدا در ذهن شما باقي نمانده است، متن مقصد را ويراستاري كنيد.

 
     
 

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 
     
 

با توجه به موارد فوق، قصد تاليف مجموعه چند جلدي را در خصوص ترجمه تحت عنوان آموزش حرفه‌اي ترجمه مكتوب دارم كه هر جلدي داراي عنوان خاصي است. اگر تمايل داشته باشيد، مي توانيد در اين كار بزرگ با من همكاري داشته باشيد و نام شما هم به عنوان همكار بر روي جلد كتاب نوشته خواهد شد.

 
     
  جلد (1): دستور زبان فارسي    
  جلد (2): مهارتهاي مطالعه زبان انگليسي    
  جلد (3): دستور زبان انگليسي    
  جلد (4): واژه‌شناسي انگليسي (لغات)    
  جلد (5): درك مطلب متون انگليسي    
  جلد (6): ساختمان كاربردي جملات زبان انگليسي    
  جلد (7): آموزش عملي ترجمه    
  جلد (8):‌ويراستاري فارسي    
  جلد (9): ويراستاري انگليسي    
  جلد (10): ترجمه رسمي    
     
  اين مجموعه، كار بزرگ و ماندگاري خواهد بود در حرفه ترجمه و اميدوارم كه خداوند بزرگ توفيق تدوين آن را به اين حقير دهد تا سهمي اندك باشد براي ارتقا علمي كساني كه به نوعي در كارهاي علمي خود از متون و  منابع انگليسي استفاده مي‌كنند. انشاءالله  
     
 

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 
     
 

ترجمه هنر است يا علم؟

 
     
 

پاسخ به اين سوال را در حال حاضر بر اساس تجربه شخصي خودم مي‌نويسم و بسيار علاقمند هستم كه در معرض قضاوت شما عزيزان قرار گيرد. زماني كه اقدام به كار ترجمه مي‌كنيد، طبيعي است كه يكي از مهارتهاي چهارگانه زباني (خواندن، نوشتن، گوش دادن، صحبت كردن) استفاده مي‌كنيد. اين بعد از ترجمه بيانگر اين است بخشي از ترجمه مهارت زباني است كه مترجم بايد به آن مسلط باشد، و نيز زماني كه اقدام به ترجمه مي‌كنيد، بايد به گونه‌اي ترجمه كنيد كه اگر نويسنده متن اصلي، زبان مقصد شما را مي‌دانست، همان چيزي را مي‌گفت كه شما به عنوان مترجم گفتيد؛ پس بايد بسيار دقيق و زيبا ترجمه كنيد تا خوانننده يا شنونده بتواند از ظاهر كلمات شما، به عمق فكر نويسنده اصلي پي ببرد. اين بعد از ترجمه، بيانگر هنري بودن آن است تا زيبا ترجمه كنيد. حال كه از مهارت زباني و هنري خود استفاده مي‌كنيد و ترجمه انجام مي‌دهيد، بايد مخاطبين خود را بشناسيد و بدانيد براي چه كساني و چه رشته‌اي مي‌نويسيد و چه گروهي از چه رشته‌اي ترجمه شما را خواهد خواند يا شنيد. در اين جاست كه بايد علم رشته‌اي را داشته باشيد كه در آن رشته، ترجمه انجام مي‌دهيد. پس مي‌توان گفت كه ترجمه، هنري است بر پايه علم. حال اين كه در كشور ما چنين نيست و  داستان غم‌انگيزي است كه بايد سيب شناسي و درمان شود. همه ما مسئول هستيم تا به آينده علمي كشور خود فكر كنيم.

 
     
 

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 
     
 

آسيب‌شناسي ترجمه در ايران

 
     
 

با توجه به جو حاكم بر حرفه ترجمه در كشور، بايد گفت كه ترجمه به صورت بايد و شايد، در كشور ما به صورت حرفه‌اي و تخصصي انجام نمي‌شود و مهمترين آسيبهاي اين هنر مبتني بر علم را مي‌توان به صورت زير بيان نمود:

 
     
  الف) نامتناسب بودن سر فصل دروس دانشگاهي  
 

سر فصل دورس رشته مترجمي زبان انگليسي، به تغييرات بنيادي نياز دارد. دروس عمومي كه در اين تدريس مي‌شوند، مانند مهارتهاي مطالعه زبان، گرامر، لغت، درك مطلب، زبانشناسي، آواشناسي و اين گونه دروس عمومي در سطح خوبي هستند، اما ايراد عمده در اين است كه‌ پس از اتمام اين دروس، دروس ترجمه بدون هيچ گونه پشتوانه علمي از قبل، به دانشجويان آموزش داده مي‌شوند و حتي استادي كه در ترجمه را به دانشجويان آموزش مي دهد هم داراي دانش در آن رشته نيست. به طور مثال، استادي كه در رشته ادبيات انگليسي و يا زبانشناسي تخصص دارد، چگونه مي تواند ترجمه متون اقتصادي را آموزش دهد و يا ترجمه ساير متون؟ به نظر من بايد در سال سوم دانشگاه در رشته مترجمي زبان انگليسي، هر دانشجويي اين حق انتخاب را داشته باشد تا گرايش ترجمه خود را در رشته به خصوصي معين كند و در ابتدا دروس پايه همان رشته (به طور مثال، روانشناسي) را توسط متخصصين همان رشته بگذراند و سپس توسط مترجمان حرفه‌اي آن رشته آموزش داده شود. در حال حاضر افرادي كه رشته مترجمي زبان انگليسي را به پايان مي‌رسانند با اين سردرگمي مواجه هستند كه آيا توان ترجمه هر متني را دارند و يا اين كه توان ترجمه هيچ نوع متني را ندارند؟

 
     
  ب) فقدان وجود متولي واقعي براي كنترل كيفيت ترجمه  
 

هر چند كه سازمانهاي براي ترجمه در كشور وجود دارند، اما در عمل وجود افراد غير حرفه‌اي و دلال در اين رشته به گونه‌اي است كه در عمل كنترل چنداني صورت نمي‌گيرد و هر كسي به عنوان مترجم و يا مدير دارالترجمه و از اين قبيل موارد وارد اين كار شدند و حتي در موارد بسياري مشاهده شده است كه فارغ التحصيلان رشته مترجمي زير دست اين افراد واسطه و دلال با حقوق بسيار اندكي كار مي‌كنند كه خود داستان غم انگيزي است.

 
   
  ج) تشويق غير مستقيم برخي از اساتيد دانشگاهي از ترجمه هاي ضعيف و غير تخصصي  

متداول است كه در پايان ترم در دانشگاهها، اساتيد كار پايان ترم را در قالب ترجمه به دانشجويان مي دهند تا آن را ترجمه كنند. بسيار جالب است كه خود اين اساتيد كاملا مطلع هستند كه اين دانشجويان متعاقبا اين ترجمه ها را به دارالترجمه و يا افراد ديگر ارجاع مي دهند تا به طور مثال فارغ التحصيل رشته مترجمي زبان انگليسي اقدام به ترجمه متن تخصصي فيزيك يا شيمي و يا ساير رشته كند و سپس اين متن به استاد برگردانده شود و و حال اگر اين استاد بخواهد از اين متن براي تدريس يا كارهاي تحقيقي خود استفاده كند، نتيجه آن چه خواهد شد؟

 
     
 

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 
     
 

اهميت غير قابل انكار ترجمه

 
     
 

اهميت ترجمه در تبادل‌ اطلاعات در جهان، بر هيچ كسي پوشيده نيست و اين اهميت، زماني روشن‌تر خواهد شد كه جهان را، بدون ترجمه تصور كنيد. دانشگاهها و مراكز علمي جهان، در صورتي قادر به پيشرفت سريعتري خواهند بود كه بتوانند از تجربيات ديگران استفاده كنند و تجربيات خود را در اختيار ديگران قرار دهند. بنابر اين، در اهميت ترجمه، چه به عنوان هنر و چه به عنوان علم، مي‌توان گفت كه ترجمه، پلي است طلايي براي روابط بين تمدنها. ترجمه (موتور گرداننده تبادل اطلاعات) در حال حاضر در كشور ما هرگز با كنترل دقيق صورت نگرفته است؛ شايد در برخي از موارد برخي از مترجمان قوي، كارهاي بسيار ارزنده‌اي از خود وارد بازار كرده باشند؛ ولي اين نوع ترجمه ها معمولا" براي مخاطبين غير علمي يا همان عموم مرم، صورت گرفته است. ضمن تاييد انجام و ضرورت اين نوع ترجمه ها بايد گفت كه در تمامي حوزه ها، افرادي كه وارد حرفه ترجمه مي‌شوند بايد كنترل شوند كه آيا صلاحيت چنين كاري را در معني واقعي خود دارند يا خير؟ آيا هر كسي كه مي‌خواهد وارد اين حرفه شود، كافيست خودش خود را مترجم بنامد يا اين كه بايد سازماني در كشور اين كار را انجام دهد.‌ حتي مي توان گفت كه سرفصل رشته مترجمي دانشگاهها به اصلاحات و تغييرات اساسي نياز دارد تا مترجم متخصص تربيت شود و  جامعه علمي را از اين وضعيت نجات داد.

 
     
 

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 
     
 

منابع پيشنادي مورد نياز براي آزمون مترجمي رسمي

 
     
 

در باره منابع آزمون مترجمي رسمي همكاران و افراد بسياري از من سوال كردند. تكرار اين سوال مرا بر آن داشت تا اين منابع را در اين قسمت قرار دهم تا همه بتوانند از آن استفاده كنند. اين منابع، پيشنهادي هستند و شايد هم  به مذاق شما خوش نيايد. شايد جالب باشد كه بگويم قبل از هر منبعي، دستور زبان فارسي را مطالع كنيد. به نظر من تا زماني كه زبان  مادري خود را مسلط نباشيد، يادگيري زبان ديگر‌، بازدهي نخواهد داشت، و  علت اين امر هم آن است كه ساختار و زيربناي فكري افراد در زبان مادري او  شكل مي‌گيرد. كتاب دستور زبان فارسي دكتر پرويز ناتل خانلري  منبع خوبي در اين خصوص است. بعد از مطالعه آن، منابع زير را مطالعه كنيد.

 
     
  (1) گرامر زبان انگليسي (به ترتيب)  
 

1- Modern English I

 
 

2- Modern English II

 
 

3- Communicate What You Mean

 
  (2) لغت (به ترتيب)  
 

1- Vocabulary for the High School Students

 
 

2- 504 Word

 
  3- 110 Words  
  4- 601 Words  
  5- Building and Effective Vocab.  
 

(3) درك مطلب

 
 

در اين مورد مي‌توانيد از هر كتابي كه تكنيكهاي درك مطلب را آموزش مي‌دهند استفاده كنيد.

 
     
  (4) متون معتبر كاربردي انگليسي  
 

اين نوع متون را به دقت مطالعه كنيد و ساختار (استراكچر) جملاتي كه در عمل در متون معتبر مختلف روزانه در كشورهاي انگليسي زبان استفاده  مي‌شوند را استخراج و سپس همانها را تمرين كنيد و بر روي كاغذ بنويسيد. در اين باره متوني كه در اخبار روزانه  در شبكه هاي و متون خبري انگليسي از منابع بسيار خوبي در اين زمينه محسوب مي شوند.

 
     
  (5) متون حقوقي و تجاري فارسي  
  معمولا بخش ترجمه آزمون مترجمي اختصاص دارد به متون حقوقي يا متون تجاري. در اين خصوص بايد بايد به زبان متداول اين رشته ها آشنايي داشته باشيد. پيشنهاد مي‌شود مطالعه منابع زير مفيد باشد:  
  1- قانون مدني، تجارت، مجازات اسلامي، اساسي (ايران)  
  2- قراردادهاي بين‌المللي  
  3- اينكوترمز  
     
  در ترجمه متون حقوقي و بازرگاني توجه داشته باشيد كه تمامي جملات داري پيام اصلي هستند كه در اصل روح يا قلب جمله يا عبارت محسوب مي‌شود. به عنوان مترجم بايد شما بايد آن روح و يا قلب جمله را كشف و ترجمه كنيد.  
     
 

  www.masoumi.net