وبلاگ شخصي سيد عزيز معصومي

   

مترجم رسمي زبان انگليسي قوه قضائيه تهران و عضو جامعه مترجمان رسمي ايران

   
شماره پروانه مترجمي رسمي: 686 زبان انگليسي تهران  
e-Mail: masoumi@hotmail.co.uk - Mobile: 0919-130-8511 - SMS: 0933-204-2911  
وبلاگ تخصصي ويراستاري  
     

بازگشت به صفحه اول وبسايت

بيوگرافي

آثار به زبان انگليسي

آثار به زبان فارسي

صفحه اول فارسي

برخلاف آنچه كه معمولا ويراستاري را برابر مي‌ دانند با نقطه و ويرگول گذاري و سجاوندي، ويراستاري عبارت است از دميدن روح جديد در كالبد متن

ذكر مطالب اين وبلاگ بدون هماهنگي اين جانب مجاز نيست و در صورت مشاهده، برخورد خواهد شد.

با سلام و احترام

l

تعاريف مختلفي توسط دانشمندان رشته‌هاي مختلف از زبان شده است.

l

ويراستاري چيست؟

l

هر يك، از ديدگاههاي و كاربردهاي مختلفي آن را تعريف كرده‌اند، اما وجه

l

ضمن احترام به تمامي اساتيد محترم

l

اشتراكي كه تمامي اين تعاريف از زبان دارند اين است كه زبان را عبارت

l

زبان، نظام پيچيده براي برقراري
 و دانشجويان گرامي و دانشكده‌هاي

l

دانسته اند از «سيستمي براي برقراري ارتباط». بنابراين بايد گفت كه زبان

l

ارتباط است كه خواستگاههاي
رشته زبان و ادبيات فارسي، هدف از

l

يك سيستم است و سيستم هم داراي اجراي مختلفي است كه با نظم

l

مختلفي براي آن توسط متخصصين
راه‌انداري اين وبلاگ، تبادل تجربه در

l

خاصي در كنار هم چيده شدند براي رسيدن به هدفي خاص. هدف خاص 

l

زبانشناسي و جامع‌شناسي بيان
خصوص ويراستاري با اين هدف و نيت

l

از زبان، انتقال پيام و در نتيجه برقراري ارتباط معني‌دار هست. بنابراين اگر

l

شده كه يكي از اين خواستگاهها،
است كه ما و شما يكي هستيم و بايد

l

اگر از زبان به روشي استفاده نشود كه در نتيجه آن، ارتباط برقرار نشود

l

هديه خداوندي نام دارد. به نظر من
در جهت اعتلاي علمي ايران عزيز با

l

از اين سيستم به خوبي استفاده نشده است و بايد به دنبال دلايل آن

l

هم اين گونه است. با اندكي تفكر
هم گامي برداريم. از انتقاد سازنده

l

گشت و آنها را بر طرف ساخت. ويراستاري همان هنر و فن چيدن لغات در

l

و تامل ميتوانيد به اين موضوع پي
شما عزيزان در هرچه غني تر ساختن

l

كنار هم است در قالب مجموعه منظم و منسجم براي انتقال معاني و

l

ببريد كه اندامهاي زباني مانند زبان،
مطالب اين وبلاگ صميمانه تشكر

l

مفاهيم. نكته كليدي كه بايد در اين خصوص همواره مدنظر داشت اين

l

لب، دندان، حنجره، تارهاي صوتي
مي‌كنم.

l

است كه اين چيدمان بايد به گونه‌‌اي باشد كه «روح جديدي در كالبد متن

l

و كام، در حيوانات هم وجود دارد.

Email: masoumi@hotmail.co.uk

l

دميده شود». در غير اين صورت بايد آنچه انجام شده است را نمونه‌خواني

l

پس چرا حيوانات قادر به تكلم مانند

Mobile: 0919 130 8511

l

ناميد، نه ويراستاري. ويراستاري انواع مختلفي دارد كه در زير به صورت

l

انسان نيستند؟ پاسخ به اين سوال

SMS: 0933 204 2911

l

مختصر توضيحي از هر كدام ارائه مي‌شود.

l

اين است كه خداوند متعال قدرت

l

l

تكلم را فقط در انسان قرار داده

l

l

است و به اين صورت، نوعي برتري
اهميت غير قابل انكار ويراستاري

l

الف) ويرايش فني

l

را به انسان داده است.

l

اين نوع ويرايش، همانطوري كه از عنوانش پيداست، براي اعمال نمودن

l

----حال كه زبان به عنوان نظامي
در اهميت ويراستاري در خلق مجدد

l

فنون خاصي است كه براي هر نوع عبارت، خاص خواهد بود. ذكر عبارت

l

براي برقراري ارتباط معرفي شد، ذكر
معنا و مفهوم جمله و بيان بهتر پيام

l

هر نوع عبات بدين معني است كه متن از بخشهاي متخلفي تشكيل

l

اين نكته لازم است كه بگوييم، هر
فكري نويسنده، جاي هيچ گونه ترديدي

l

شده است و بخش را اگر عبارت در نظر بگيريم، آن عبارت داراي فن خاص

l

نظامي داراي اصول و قواعدي است
وجود ندارد و شما زماني مي توانيد به

l

خود است. به طور مثال ممكن است متن شما داراي فرمول، پانوشت،

l

تا بتواند بر اساس نظم خاصي به
اين گفته پي ببريد كه بين متن قبل از

l

معادلهاي بيگانه، اسامي و اعلام خاص و از اين قبيل موارد باشد كه بايد

l

هدف اصلي خود برسد. زبان نيز
ويرايش و متن بعد از ويرايش، قياسي

l

در باره هركدام از فن خاص خود استفاده كنيد. اين نوع ويرايش شامل

l

براي نائل شدن به هدف اصلي خود
داشته باشيد. در برخي از موارد

l

اين موارد است: يك‌دست كردن رسم‌الخط، اصلاح غلطهاي املايي، كنترل

l

كه همان برقراري ارتباط است،
مشاهده شده است كه اشخاص

l

پاراگرافبندي، اصلاح، اعمال نشانه گذاري متن، يك‌دست كردن ضبط اعلام،

l

داراي اصول و قواعدي است كه
داراي دانش و تجربه بسيار خوبي در

l

اصطلاحات، آوانگاشت آنها، و در صورت لزوم آوردن معادلات لاتين [بيگانه]،

l

به كارگيري آنها، سبب فهم بهتر
رشته به خصوص هستند ولي به علت

l

اعمال قواعد عدد نويسي، فرمول نويسي، آوانويسي، اعراب‌گذاري و

l

مطالبي خواهد شد كه در ذهن
عدم توانايي در بيان و ويراستاري آنچه

l

اختصارهاي متني، مشخص كردن حدود نقل و قولها، وارسي ارجاعات،

l

نويسنده است.
در ذهن خود دارند، قادر به انتقال

l

درستي نشاني مآخذ و پانوشتها و ياداشتها (منبع: راهنماي ويراستاري

l

----پس مي توان گفت كه ماهيت
دانش و تجربه خود به ديگران نيستند و

l

و درست نويسي، دكتر حسن ذوالفقاري، ص 16)

l

ويراستاري، اعمال اصول و قواعدي
اندوخته هاي علمي آنان محدود و

l

l

است كه سبب خواهد شد تا متن
هميشه با خودشان خواهد ماند و اين

l

l

روانتر و زيباتر باشد و براي خواننده
واقعاً فاجعه‌اي بزرگ براي هر كشوري

l

ب) ويرايش زباني ـ ساختاري

l

نيز قابل فهم‌تر باشد. پس زماني
محسوب مي‌شود. پس بايد به همان

l

اين نوع از ويراستاري مربوط است به دستور زبان با هدف روايي و سادگي

l

كه وارد حوزه ويراستاري مي‌شويد
اندازه كه دانش و تجربه داريد، به همان

l

متن تا بدون هيچ گونه مشكلي توسط خواننده، خوانده و مطالب آن درك

l

بايد: زيبا بنويسيد و زيبا بخوانيد.
اندازه هم قدرت بيان و قدرت انتقال

l

شود. موارد مروبط به اين نوع ويراستاري عبارت است از: رفع خطاهاي

l

پس مي توان گفت كه ويرستاري،
داشته باشيد تا دانش و تجربه خود را

l

دستوري، ساختاري و جمله‌بندي؛ اصلاح انحراف از زبان معيار و يكدست

l

هنر زيبا نوشتن است.
به نسلهاي بعدي انتقال دهيد و به

l

كردن زبان نوشته، ابهام‌زدايي عبارت‌هاي نارسا، مبهم، متناقص، نامفهوم

l

----در بسياري از موارد هم شاهد
بيان ديگر، زكات علم خود را داده

l

و عاميانه؛ انتخاب برابرهاي مناسب براي واژگان غير فارسي، حذف واژگان،

l

هستيم كه هركسي كه متني را
باشيد.

l

تعابير و اصطلاحات و عبارتهاي تكراري و زائد، عاميانه، ناقص، رسا، متضاد و

l

بخواند و نقطه و ويرگولي را كم و
----پس اهميت اين رشته در انتقال

l

متناقص؛ كوتاه كردن جملات طولاني؛ ساده سازي و روانسازي متن از نظر

l

يا زياد كند، را ويراستار مي نامند،
دانش و تجربه، امري است انكارناپذير

l

جمله‌بندي؛ گزينش واژگان فارسي و برابرهاي مناسب. (منبع: راهنماي

l

اين كار، جز نمونه‌خواني نمي‌تواند
و تمامي نويسندگان و مترجمان بهتر

l

ويراستاري و درست نويسي، دكتر حسن ذوالفقاري، ص 17)

l

عنوان ديگري داشته باشد.
است كه در اين رشته داراي مهارت 

l

l

-----به صورت خلاصه بايد گفت كه
حداقلي باشند. ذكر عبارت حداقلي

l

l

هنر ويراستار در اين است كه
به اين معناست كه اگر نويسنده يا

l

ج) ويرايش محتوايي

l

روح تازه اي را در كالبد متن قرار
مترجم، ويراستار هم باشد، پس مرز

l

در اين نوع ويرايش، ويراستار با كم و يا زياد كردن محتواي متن، سعي دارد

l

دهد تا به اين صورت بتواند متن را
نويسندگي و ويراستاري و مترجمي در

l

تا روح تازه اي در كالبد متن بدمد و آن را ساده تر و رواتر ساز. مهمترين

l

براي خواننده راحت‌تر و قابل فهمتر
كجا مشخص خواهد شد. در پاسخ به

l

كارهايي كه بايد در اين نوع ويرايش انجام داده عبارت است از: حذف،

l

سازد.
اين پرسش بايد گفت كه اگر اصول و

l

كاهش يا تخليص مطالب تكراري، غير ضروري، غير مستند، مبتذل،

l

فنون ويراستاري را بدانيد، دو فايده

l

نامتعارف، سست و ضعيف؛ اصلاح، تنظيم و جا به جايي مطالب براي

l

چگونه ويراستار شويد؟

براي شما خواهد داشت:

l

انسجام و يك‌دستي نوشتار؛ افزايش برخي نكات فراموش شده، جاافتاده

l

l

در متن يا پاورقي؛ توضيح، يادآوري يا پيشنهاد ضروري در پاورقي و با ذكر

l

هر كاري براي خود داراي مقدماتي
(1) متني را كه در اختيار ويراستار

l

كلمه ويراستار (با اجازه مولف)؛ بازبيني و تصحيح مطالب نادرست،

l

است و بدون دانستن مقدمات آن
قرار مي‌دهيد، متني خواهد بود كه

l

متناقص و غيرعلمي.  (منبع: راهنماي ويراستاري و درست‌نويسي، دكتر

l

نمي‌توان وارد آن حرفه و يا رشته
در زمان زودتر و با هزينه كمتري براي

l

حسن ذوالفقاري، ص 17)

l

شد. ويراستاري هم، مانند تمامي
شما، آماده خواهد شد. 

l

l

رشته‌‌ها ريزكاريهاي خود را دارد.

l

l

به نظر من اولين گام حوزه و حرفه 
(2) آشنايي شما به ويراستاري سبب

l

د) ويرايش صوري

l

رشته ويراستاري اين است (1)
خواهد شد تا زماني كه متن خود را

l

اين نوع ويرايش مربوط است به صورت و شكل متن. به عبارت در اين نوع

l

چند نمونه از آثار و كتب و يا مقاله
براي ويراستاري در اختيار ويراستار

l

ويرايش شما بايد اقداماتي را انجام دهيد و اصولي را اعمال كنيد كه شكل

l

ويراستاري شده از ويراستاران خوب
قرار مي‌دهيد، در صورتي كه از اصول

l

و صورت متن شما، جديد شود و داراي جذابيت و فرم خاصي شود تا براي

l

را مطالعه كنيد و در صورت امكان
حرفه‌اي و لازم براي ويرايش متن،

l

بيننده دلنشين باشد. اين بعد ار ويراستاري بيشتر جنبه هنري دارد و به

l

به متون همان آثار قبل از ويرايش

عدول كند، تذكر لازم را به او خواهيد

l

زيبايي متن شما مربوط است. اين بخش شامل اين موارد است: بررسي

l

هم دسترسي داشته باشيد تا
داد و در نتيجه اطمينان خواهيد داشت

l

كالبشناسي اثر از جمله تمامي نمايه ها، جدولها، نمودارها، تصاوير،

l

با مقايسه متن قبل از ويراستاري
كه متن شما با توجه به اصول لازم

l

عكسها، فهرست مطالب، واژه‌نامه‌ها، كنترل اندازه قلم و تيترهاي اصلي،

l

و متن بعد از ويراستاري بتوانيد
آماده شده است و رضايت خاطر

l

و تيترهاي فرعي، سرصفحه‌ها، عناوين بخش‌ها و فصل‌ها، نسخه‌پردازي و

l

آنچه كه بايد روي متن اعمال كنيد
مخاطبين را فراهم خواهد كرد و شما

l

نمونه خواني (منبع: راهنماي ويراستاري و درست‌نويسي، دكتر حسن

l

را بدانيد. (2) در مرحله دوم تا حد
به راحتي توانسته ايد پيام خود را به

l

ذوالفقاري، ص 16)

l

امكان متون معتبر نويسندگان
مخاطبين خود انتقال دهيد.

l

l

معروف زبان فارسي را مطالعه كنيد

l

l

تا حد و مرز و مبناي زبان معيار را به

l

ه) ويرايش علمي

l

خوبي بشناسيد و بدانيد كه در
منابع پيشنادي مورد نياز براي

l

شايد اين نوع ويرايش را بتوان به نوعي در ويرايش محتوايي جاي داد با

l

ويرايش متون تا چه ميزاني قدرت
ويراستاري

l

اين تفاوت كه اين نوع ويرايش را كسي مي‌تواند انجام دهد را داراي

l

تغيير در متن را داريد و بدانيد كه

l

اطلاعات علمي در رشته مربوطه هستند و مي‌توانند با نظرات سازنده

l

كه تا كجا مي توانيد و بايد بدون
در باره منابع مورد نياز ويراستاري،

l

خود به محتواي و غناي هرچه بيشتر متن اضافه كنند. براي اين نوع ويرايش

l

اين كه روح جمله را عوض كنيد،
همكاران و افراد بسياري از من سوال

l

داشتن تحصيلا تخصصي در رشته مورد نظر لازم نيست و صرفا مطالعه

l

مجاز هستيد تغييراتي در متن
كردند. تكرار اين سوال مرا بر آن داشت

l

برخي از منابع كليدي و پايه كافي است. بايد توجه داشته باشيد كه اين

l

اعمال كنيد. (3) گام سوم در حوزه
تا اين منابع را در اين قسمت قرار دهم

l

نوع ويرايش بايد قبل از ويرايش فني، زباني ـ ساختاري و صوري و قبل از

l

ويراستاري اين است كه با توحه
تا همه بتوانند از آن استفاده كنند. اين

l

ويرايش تخصصي انجام گيرد.

l

به دانش خود در زبان فارسي و
منابع، پيشنهادي هستند و شايد هم

l

l

ميزان تسلط خود به زبان معيار
به مذاق شما خوش نيايد.

l

l

چه نوع كتب مرجعي نياز داريد

l

و) ويرايش تخصصي

l

تا در زمان نياز به آنها مراجعه كنيد.
(1) اولين منبع مورد نياز براي

l

اين نوع از ويرايش هم مانند ويرايش نوع قبل، را مي توان در ويرايش

l

به نظر من جداي از كتب و منابع
ويراستاري، متون معتبري هستند كه

l

محتوايي جاي داد با اين تفاوت كه در ويرايش نوع قبل تنها داشتن اطلاعات

l

نوشته شده در خصوص ويراستاري
در زبان فارسي وجود دارند. با مطالعه

l

عمومي و علمي در رشته تخصصي كافي بود ولي در اين نوع ويرايش بايد

l

زبان فارسي، فرهنگهاي زبان
با مطالعه اين منابع، قادر خواهيد بود

l

ويراستار داراي تخصص علمي و در رشته مورد نظر، صحب نظر باشد تا

l

فارسي از ابزارهاي اصلي شما در
تا تصوري از متون درست زبان فارسي

l

جايي كه در اين نوع ويرايش حتي شايد مواردي هم يافت شوند كه

l

حوزه و حرفه ويراستاري محسوب
در ذهن خود داشته باشيد و زماني كه

l

ويراستار از نويسنده بخواهد تا برخي از مطالب را حذف كند و يا مواردي نيز

l

مي‌شوند كه كتب زير از اصلي ترين
در حال ويراستاري هستيد، جملات و

l

وجود خواهند داشت كه ويراستار بايد با مراجعه به برخي از منابع اصلي

l

نوع در اين حوزه به شمار مي‌روند:
ساختارهاي موجود در اين متون، 

l

در رشته مربوطه و تصحيح مطالب، از ورود مطالب نادرست به رشته مورد

l

معيار سنجش بسيار خوبي براي شما

l

نظر، خودداري كند. اين نوع ويراستاري از نظر درجه علمي حتي بالاتر از

l

الف) لغتنامه فارسي دهخدا
خواهد بود تا بتوانيد متني بسيار

l

نويسندگي قرار دارد؛ چرا كه در صورت عدم وجود نظرات ويراستار با اين

l

ب) فرهنگ فارسي دكتر معين
شيوا و روان داشته باشيد. شيوه

l

روش، متن به گونه متفاوت از متن ويرايش شده وجود خواهد داشت.

l

ج) فرهنگ فارسي سخن
استفاده از اين منابع به اين صورت

l

l

است كه بايد شرح مندرج در مقابل هر

l

و) ويرايش ترجمه

l

همچنين با توجه به پيوند عميق و
يك از مدخلها را به خوبي و با دقت

l

اين نوع ويرايش بايد توسط مترجم صورت گيرد. به عبارت ديگر در اين نوع

l

ديرينه زبان فارسي و عربي، به
مطالعه كنيد. مهمترين اين منابع در

l

ويرايش، مترجم بايد بررسي كند كه آيا مترجم توانسته است عمق فكري

l

نظر اين جانب بهتر است و شايد
حال حاضر عبارتند از:

l

نويسنده متن اصلي را درك كند ياخير؟ اين روش معمولا شامل فرايند زير

l

هم در برخي از موارد ناچار شويد

l

است كه فرايندي تجربي و پيشنهادي است : (1) متن را يك بار از قبل مرور

l

تا از فرهنگ فارسي ـ عربي هم
الف) لغتنامه فارسي دهخدا

l

كنيد تا به موضوع اصلي آن پي ببريد. (2) متن ترجمه را جمله به جمله با

l

استفاده كنيد. استفاده از اين نوع
ب) فرهنگ فارسي دكتر معين

l

متن اصلي تطبيق دهيد و موارد از قلم افتاده را ترجمه و ترجمه غلط را

l

فرهنگ در رشته‌هاي علوم انساني
ج) فرهنگ فارسي سخن

l

كنترل و اصلاح كنيد. (3) متن ترجمه شده را بخوانيد و در صورت وجود ابهام،

l

به خصوص در رشته حقوق داخلي
د) نامه فرهنگستان

l

 به متن اصلي مراجعه و ابهامات را برطرف كنيد. (4) متن ترجمه شده را

l

بيشتر به چشم مي خورد. پس

l

بخوانيد و سكته‌هاي موجود در جملات را بر طرف كنيد. (6) سپس مراحل

l

منبع شماره چهار را به منابع فوق
(2) همچنين كتب و منابع ديگر هم در

l

ويرايشي قبلي (فني، زباني ـ ساختاري، صوري، علمي و تخصصي) را

l

اضافه نماييد و منابع اصلي زير را
بازار در اين خصوص نوشته شده اند

l

اعمال كنيد.

l

همواره در دسترس داشته باشيد:
ولي نكته اي كه در باره تمامي اين

l

l

منابع بايد به خاطر داشته باشيد اين

l

در زمان ويرايش، حتماً براي خود فرايند كنترل كيفت تعريف كنيد.

l

الف) لغتنامه فارسي دهخدا
است كه مطالب مندرج در آنها بيشتر

l

l

ب) فرهنگ فارسي دكتر معين
جنبه نظري دارد و شما بايد در عمل از

l

اعمال انواع ويرايش به صورت عملي كار راحتي نيست و معمولا مشكل

l

ج) فرهنگ فارسي سخن
اين مطالب به گونه اي استفاده كنيد

l

اصلي در اين باره عبارت است از اين كه آيا تمامي اين مراحل به صورت

l

د) فرهنگ فارسي ـ عربي
كه آن روح جديد در كالبد متن دميده و

l

همزمان اعمال شود يا خير؟ در پاسخ به اين پرسش بايد گفت كه اعمال

l

كاملاً لمس شود. برخي از منابع در

l

اين فرايند به صورت همزمان، ممكن نيست.

l

اشتباه رايج و متداول در

اين خصوص عبارتند از:

l

----شايد بتوان برخي از مراحل را به صورت همزمان انجام داد، اما اعمال

l

خصوص ويراستاري

l

همزمان تمامي اين فرايندها نه تنها ممكن نيست، بلكه به نتيجه كار شما

l

الف)‌ راهنماي ويراستاري و درست

l

آسيب جدي خواهد زد. پيشنهاد مي‌شود كه مراحل زير اعمال شود:

l

اكثر افراد تصوري كه از ويراستاري
-----نويسي، دكتر حسن ذوالفقاري

l

شرح زير اعمال شود: 

l

دارند اين است كه ويراستاري را

l

l

برابر مي دانند با اصلاح غلطهاي
ب) راهنماي ويرايش، دكتر غلامحسين

l

مرحله اول) ويرايش فني، زباني و ساختاري

l

املايي و نقطه گذاري و سجاوندي
----غلامحسين‌زاده

l

l

و يا پاراگراف بندي و از اين قبيل

l

مرجله دوم) ويرايش علمي

l

موارد و حتي برخي از ويراستاران
ج) زبان و نگارش فارسي، دكتر حسن

l

l

هم اين گونه تصور اشتباه را دارند
---احمدي گيوي و همكاران

l

مرحله سوم) ويرايش تخصصي

l

و در برخي از موارد هم اصرار دارند

l

l

كه به طور مثال به جاي «فكس» از
باز هم اگر سوالي در اين خصوص داريد

l

مرحله چهارم) ويرايش صوري

l

«دورنگار» استفاده شود و اين از
با من در ميان بگذاريد.

l

l

نظر آنها يعني ويراستاري. در حالي

Email: masoumi@hotmail.co.uk

l

در صورتي ويرايش مربوط به اثرِ ترجمه شده باشد، ويرايش ترجمه بايد

l

كه ويراستاري عبارت است از:

Mobile: 0919 130 8511

l

قبل از چهار مرجله فوق اعمال شود.

l

SMS: 0933 204 2911

l

l

«دميدن روح جديد در كالبد متن»

l

l

 

Copyright ©  Masoumi Translation Service!